Home / Kiến thức / Cách phòng ngừa sâu răng

Cách phòng ngừa sâu răng

Sâu răng là một bệnh phổ biến, đứng hàng thứ hai sau bệnh cảm cúm . Nhưng trong khi bệnh cảm cúm được nhận biết ngay sau khi bệnh vừa khởi phát, sâu răng có thể gây ra những tổn hại đáng kể cho người bệnh mà không có một dấu hiệu rõ rệt nào. Răng sâu không gây đau cho đến khi vết sâu đụng vào tủy răng.

Hình ảnh minh hoa Răng bị sâu

 Hậu quả là sâu răng dẫn đến viêm tủy răng, tủy chết, viêm quanh cuống răng, áp xe quanh cuống răng, sâu răng có thể làm vỡ răng, sâu răng làm giảm thẩm mỹ, gây hôi miệng, ảnh hưởng đến giao tiếp.

Bảo vệ răng khỏi bị sâu là điều mà các bậc cha mẹ luôn phải lưu tâm, đây là chứng bệnh rất thường gặp ở trẻ lên tới hơn 80% trẻ bị sâu răng sữa. Sâu răng không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe nói chung mà còn liên quan tới sự trưởng thành và phát triển thẩm mỹ của trẻ về sau. Vì vậy ngay từ khi còn bé, bố mẹ nên chủ động phòng chống sâu răng và hướng dẫn trẻ cách đánh răng cũng như chủ động bảo vệ răng. Hãy cho bé tập làm quen với nha sĩ trong những lần đi nhổ thay răng để bé không sợ mỗi khi khám răng. Đặc biệt cố gắng giảm lượng đường vì trẻ thường thích đồ ngọt và ngại đánh răng.

I. Nguyên Nhân gây sâu răng:

Trong nhiều kẻ thù của răng có thể nói đường (carbohydrate) là kẻ thù nguy hiểm nhất. Trớ triêu thay đường lại là thực phẩm chính để tạo ra năng lượng cần thiết cho mọi hoạt động của con người nói riêng và mọi sinh vật nói chung (kể cả hàng triệu vi trùng đang ở sẵn trong miệng của chúng ta).

Người ta thường đơn giản giản rằng đường chính là những thứ đồ ngọt mà chúng ta ăn uống hằng ngày. Nhưng thực ra có những thứ rất ngọt (như đường hóa học) lại không phải là carbonhydrate, ngược lại tinh bột (starch) là một thứ carbonhydrate chính hiệu lại không có một chút vị ngọt nào cả.

Có 3 nguyên nhân quan trọng gây bệnh sâu răng là vi khuẩn, đường (trong thức ăn) và thời gian. Vi khuẩn luôn tồn tại trong miệng. Còn đường thường tồn tại từ 20 phút đến khoảng 1 giờ trong miệng sau khi ăn, tuỳ thuộc vào hình thức chế biến trong thức ăn (đặc quánh hay lỏng, loãng). Vi khuẩn gây bệnh sâu răng tồn tại và bám trên bề mặt răng nhờ lớp mảng bám răng. Vi khuẩn sử dụng đường trong thức ăn và đồ uống để tạo và phát triển các mảng bám răng. Đồng thời chúng tiêu hoá đường để tạo a-xit, ăn mòn dần các chất vô cơ ở men răng và ngà răng, làm thành lỗ sâu. Các đối tượng có nguy cơ bị bị sâu răng sớm bao gồm trẻ thường xuyên dùng các thức uống, thức ăn có đường, có cha mẹ hoặc các anh chị em ruột bị sâu răng, trẻ có dị dạng ở răng…

Dấu hiệu của bệnh sâu răng:

Bình thường bệnh sâu răng có tốc độ phát triển tương đối chậm, mất khoảng từ 2 đến 4 năm để ăn sâu từ bề mặt lớp men răng đến lớp ngà răng. Khoảng từ 6 tháng cho đến 1 năm (hoặc có khi 2 năm) đầu thì bệnh thường tiến triển mà không tạo lỗ trên bề mặt răng. Có thể chỉ là những đốm trắng đục hoặc nâu trên mặt nhai hoặc ở kẽ giữa hai răng. Do đó mọi người thường không nhận thấy. Khi lỗ sâu còn nông thì không đau. Chỉ đến khi lỗ sâu lớn, ăn vào lớp ngà răng thì mới thấy đau với cường độ nhẹ. Răng bị sâu sẽ ê buốt khi có kích thích nóng lạnh, chua ngọt, khi lỗ sâu tiến sát tủy răng thì tủy răng sẽ bị viêm, bệnh nhân bị đau tủy răng từng cơn. Nếu không được điều trị, tình trạng sâu răng sẽ diễn tiến nặng hơn. Viêm tủy răng có thể dẫn đến hoại tử tủy, gây áp xe răng. Nhiễm trùng răng sữa có thể ảnh hưởng đến quá trình mọc răng vĩnh viễn. Một số trường hợp nhiễm trùng răng sữa có gây ra nhiễm trùng huyết hoặc nhiễm trùng lan các vùng khác của mặt.

II. Phòng ngừa bệnh sâu răng:

Như trên đã nói, do nhu cầu về năng lượng, một người bình thường (không mắc những bệnh cần phải kiêng đường) thì việc ăn những thức ăn có đường là việc không thể tránh được. 

Vậy thì Làm thế nào để ăn đủ lượng đường cần thiết mà răng vẫn tốt?

Câu hỏi này đặt ra hai vấn đề tưởng như rất mâu thuẩn với nhau, thấy khó nhưng thực ra không khó. Bởi vì đường không phải là yếu tố duy nhất gây ra sâu răng. Điển hình là tại các nước tiên tiến mặc dù thói quen ăn các thực phẩm có nhiều đường không hề giảm, tỷ lệ trẻ em và người lớn bị sâu răng lại thuyên giảm rõ rệt nhờ sự phát triển của ngành nha khoa với những phương pháp phòng chống hữu hiệu.

Có thể nói phương pháp lý tưởng nhất phòng bệnh sâu răng là những chương trình giáo dục nha khoa thường thức. Binh pháp Tôn Tử có viết “biết địch biết ta trăm trận trăm thắng.” Từ những hiểu biết cơ bản về bệnh sâu răng chúng tôi nghĩ rằng việc đánh bại những tên vi trùng khủng bố gây bệnh cũng không phải là điều khó khăn:

1. Trước hết đánh răng, dùng chỉ chà răng thường xuyên và đúng cách giữ một vai trò quan trọng trong việc đập tan mọi hạ tầng cơ sở (bợn răng ) của vi trùng, làm cho chúng không có nơi trú ẩn .

2. Khám răng định kỳ mỗi 6 tháng: mặc dù bạn là người rất kỹ lưỡng trong việc giữ gìn vệ sinh răng miệng, nhưng thử hỏi chỉ với kem , bàn chải và chỉ chà răng không thôi bạn có bảo đảm cho chính mình rằng hàm răng của bạn đã được bảo vệ một cách đầy đủ hay chưa? Hơn nữa chỉ có nha sĩ mới có đầy đủ phương tiện và khả năng chuyên môn để chẩn đoán, điều trị và đưa ra những lời khuyên cần thiết cho hàm răng của bạn. Nên nhớ rằng nếu đợi đến khi răng đau rồi mới đi gặp nha sĩ thì việc điều trị sẽ trở nên phức tạp hơn, có khi phải chữa tủy răng, mỗ nướu răng hay phải nhổ răng vì đã quá muộn.

3. Sealant: Đối với trẻ em và thanh thiếu niên việc dùng những chất liệu nha khoa phủ trên bề mặt nhai của răng hàm và răng tiền hàm (occlusal seal) đã chứng minh được sự hữu hiệu trong việc bảo vệ men răng.

4. Fluoride: Những nghiên cứu khoa học cho thấy fluoride ngoài việc làm cho men răng trở nên cứng hơn (remimeralization) còn là một độc tố với nhiều lọai vi trùng. Do vậy, Fluoride là một vũ khí vô cùng lợi hại trong việc phòng ngừa sâu răng.

5. Thay đổi thói quen ăn uống:

  • Nhu cầu năng lượng của cơ thể nên được thu nạp từ những loại đường có trong trái cây, rau đậu, ngũ cốc, tinh bột. Hạn chế tối đa dùng những loại đường được chế biến từ sucrose ( bánh kẹo, syrups, nước ngọt). Trái cây rau quả còn có nhiều chất sợi (fiber): ở miệng làm sạch răng, vào đến ruột thì có thể giúp cho cơ thể chúng ta điều hòa tiêu hóa, phòng chống đuợc nhiều bệnh hiểm nghèo.
  • Nếu phải uống soda, cam chanh thì nên dùng ống hút (cam chanh có tính acid sẽ làm mỏng men răng.)
  • Nên súc miệng ngay sau ăn ngọt
  • Tránh những thức ăn dẻo ( sticky food): loại thức ăn này rất dễ bám quanh răng và làm cho vi trùng được tiếp tế lương thực một cách liên tục và đầy đủ.
  • Từ bỏ thói quen ăn ngọt giữa các bữa ăn (sweet snack): ăn vặt làm tăng thời gian các chất acid (sản phẩm của sự lên men thức ăn) tiếp xúc với bề mặt răng và vì vậy sẽ làm tăng khả năng bị sâu răng lên rất nhiều lần.

Từ những nghiên cứu trên, chúng ta có thể rút ra kết luận sau đây: các acid hữu cơ của một vài loại vi trùng có sẵn trong miệng đã hủy hoại lớp men răng và gây ra bệnh sâu răng.Chính bợn răng và đường ăn là hai điều kiện cần yếu để sản sinh ra acid này. Tuy nhiên, bợn răng và đường cũng cần có đủ yếu tố về thời gian và cường độ (tiếp xúc trên bề mặt răng) để hình thành và thực hiện những phản ứng sinh hóa. Nếu một trong những điều kiện và yếu tố này được khống chế thì sâu răng sẽ khó xảy ra.

Với những phương pháp như giữ gìn vệ sinh răng miệng, áp dụng nha khoa phòng ngừa khi cần thiết (sealant, fluoride), thay đổi thói quen ăn uống và nhất là khám răng định kỳ mỗi 6 tháng, dễ thấy rằng- dù ở sẵn trong miệng- vi trùng cũng khó có thể hoàn thành điệp vụ phá hoại của chúng.

Đến đây hẵn chúng ta đồng ý rằng “ làm thế nào để ăn đủ lượng đường cần thiết cho cơ thể mà răng vẫn tốt” đã không còn là nan đề nữa. Nói một cách khác phòng ngừa sâu răng là một nhiệm vụ khả thi: tất cả tùy thuộc vào sự nhận thức, hiểu biết và trách nhiệm của chính chúng ta.